Hulaliu
       een dorp op Haruku

      
   Even voorstellen

Last update 28 februari 2010.

Voorwoord.

Wat bezielt iemand, die  in Nederland is opgegroeid, om een website te maken over een dorp in de Molukken ?
In de eerste plaats is het is natuurlijk niet zo maar een willekeurig Moluks dorp.
Maar het is het dorp waar mijn grootouders, mijn moeder, mijn ooms, mijn tantes, mijn neven en nichten en vele andere Molukse families in Nederland hun roots vinden: Hulaliu op het eiland Haruku (Maluku).
Op school was ik al geïnteresseerd in geschiedenis:
De slag bij Nieuwpoort, de inname van Den Briel door de watergeuzen, de Vrede van Münster, de Tocht naar Chatam, Michiel de Ruyter, Rembrandt, de VOC, de Gouden Eeuw enz.

Vanzelfsprekend raakte ik ook geïnteresseerd in mijn eigen afkomst, in mijn eigen geschiedenis, de Islam, de Portugezen, de VOC, de Verenigde Staten van Indonesië, de Republik Indonesia, de Republiek Maluku Selatan en ons “tijdelijk”verblijf in Nederland.
Het proces van de-kolonisatie van de Gordel van Smaragd, de oplossing van het KNIL-probleem,  de deal tussen de Indonesiërs en de Nederlanders waardoor wij in Nederland terecht kwamen !

 

Toen wij in 1951 in al die boten stapten, voor een verblijf van 6 maanden in een vreemd en koud land, wisten de Nederlanders  al dat een snelle terugkeer er nooit zou komen.
Men kende reeds onze lotsbestemming, behalve de KNIL-soldaten zelf…….!
Maar het meest raakte ik getroffen door vertellingen en geschriften over Hulaliu, de Ama Rima Hatuhaha en de Uli Hatuhaha.
Vooral de onderwerping aan de Portugese en de Nederlandse zeevaarders / piraten, handelaren en uiteindelijke landveroveraars heeft het huidige lot van de Molukkers bepaald !
Hun normen en waarden, gepredikt met zwaard en musket,  bleken toch niet zo nobel te zijn als onze voorouders veronderstelden.
Het kenmerkt ook de rijke, maar o zo trieste geschiedenis van de Ama Rima Hatuhahu, bestaande uit Pelau, Rohomoni, Kabau, Kailolo en Hulaliu.

Samen met de andere Molukkers hebben onze voorouders – ten koste van vele offers –  geprobeerd een eind te maken aan de bezetting en uitbuiting van de Molukken. (Perang Hatuhaha, Perang Alaka, Perang Kapitan Hatuhaha Pattimura.)

Ook de Perang Iha op Saparoea tegen de VOC was een heldhaftige strijd van de oorspronkelijke bewoners van het huidige Ihamahu tegen dit schrikbewind.

Ik heb deze geschiedenis en onze sedjarah willen vastleggen voor de nakomelingen van de Hulaliunezen in Nederland.
Verder kan deze website dienen als naslagwerk voor latere generaties om te ontdekken waar hun familienamen hun oorsprong vonden.
Ik hoop dan ook, dat deze website een bijdrage kan leveren in de zoektocht van de Hurariu Anaï in Nederland naar hun afkomst.  

Max Taihuttu,

 

Even voorstellen :

Mijn naam is Max Taihuttu, zoon van Albertina Taihuttu (roepnaam Adé). Mijn moeder is een dochter van Leonora Taihuttu – Maruanaya,  weduwe van Johan Taihuttu, sergeant in het KNIL.  
Ik ben geboren op 30 maart 1951 in Djakarta vlak voor onze grote zeereis met de “Asturias" naar het verre Nederland. 
Wij kwamen op 17 mei 1951 aan in Amsterdam en gingen via Amersfoort naar het kamp Schutsluizen in Tiel. Ons gezin bestond  uit : Oma Eno, zoon Buang “Anton” Taihuttu, dochter Adé Taihuttu met haar 2 zoons Nico en Max, dochter Helena Taihuttu en zoon Costantinus Taihuttu.

Oma’s oudste dochter Maria trouwde in Indonesië met Philip Nicolaas Thenu en kwam later met  haar man en oudste dochter Tina ook in Tiel wonen. Door Molukse politieke perikelen vertrokken de gezinnen Taihuttu en Thenu  in 1953 naar Blerick en later naar Venlo. 
Ik bleef in Schutsluizen achter bij het kinderloze echtpaar Johanis Noya en Juliana Tuwanakotta; Johanis’ moeder (Paulina Maruanaya) en Eno’s vader (Samuel Maruanaya) waren broer en zus, zodat de bloedbanden  volgens goed Moluks gebruik close genoeg waren om een kind af te staan.          
  

 
 Leonora Taihuttu-Maruanaya, Albertina Leatomu-Taihuttu

                                       
Mijn broer Nico als zanger van de Bintangs eind jaren zestig, 
               uit een pagina van "Beverpop".                                                            

              
  7 mei 1902 - 2 febr. 1982       geb: 1 juli 1930     


De zus van Johanis Noya was tante Oba, getrouwd met oom Itja Titaley en met hun kinderen onderhouden wij anno 2009 nog steeds de gandong-banden via de Maruanaya-tak.
              
   

In 1957 kwam Bob Titaley, zoon van oom Itja en tante Oba, bij ons in Schutsluizen wonen.
Anna Leatomu, één van de dochters uit het huwelijk van Adé en Domingus Leatomu, volgde in 1962.Zo groeiden wij met z'n drieën op in huize Noya.
Het gevoel voor Hulaliu en de gandong werd ons met de paplepel ingegoten door onze pleegouders.

  
 
 

Johanis was beter bekend als oom Nani bij de Hulaliunezen in Nederland. Zijn oma, de moeder van zijn vader Julius, heette Anaatje Laisina en haar broers waren Jacob en Gijs en haar zus heette Costaphina.
De zoon van Jacob was opa Otto Laisina (Wormerveer), de zoon en dochter van Gijs waren opa Mias Laisina (Barneveld) en oma Abe Noija-Laisina (Vaassen). De kleindochter van Costaphina is tante Esther Siahaya-Sahureka (Assen).
Oom Nani was voor niets en niemand bang, maar hij toonde altijd respect voor de twee bovengenoemde mannen, die hij altijd met Oom moest aanspreken. 

De eerste generatie Hulaliu-nezen in Nederland had een goede band met elkaar. Men zocht elkaar regelmatig op in de jaren 50, 60 en 70 , meer dan nu het geval is. Dit kwam natuurlijk omdat de mensen in een vreemd land zaten, ver van Hulaliu en hun familie van wie ze zelfs geen afscheid hadden kunnen nemen in 1951.
Ook ik ging natuurlijk overal mee naar toe, vooral naar speciale gelegenheden, zoals: masu minta (huwelijkaanzoeken), bruiloften, doopfeesten, belijdenissen en begrafenissen van Hulaliu-nezen. Oom Nani (Badu) was namelijk bij deze gelegenheden vaak woordvoeder van de grote Noija-clan, van de Laisina’s, van de Siahaya’s , van de Taihuttu’s,van de kleinere Maruanaya-tak  en van oom Itja en tante Etha Matulessy in Nederland.
Ook oom Nani Noija (Eba Aboru) was binnen de Hulaliu-clan in Nederland regelmatig woordvoerder bij deze ceremoniële plechtigheden. 

Onze prachtige Bahasa Hatuhaha was de onderlinge voertaal van de Hulaliu-mensen; een taal die mooier en origineler is dan het Maleis en die hopelijk nooit verloren zal gaan.
Opgegroeid in deze unieke hechte familiesfeer van de eerste generatie Hulaliu-nezen, met de Bahasa, de adat-istiadat, de pela- en gandongschappen en de Kumpulan Hulaliu wil ik nu via deze website onze geschiedenis vastleggen voor ons nageslacht in Nederland.

Natuurlijk zijn de tijden veranderd en zoeken latere generaties Hulaliu-nezen in Nederland terecht een eigen weg in deze Nederlandse maatschappij. Maar gelukkig zie ik ook bij de derde generatie jonge mensen die trots zijn op Maluku, vooral trots zijn op hun Hurariu-afkomst en die regelmatig ons dorp bezoeken.

 

December 2008.
Derde generatie Hurariu Anaï Tiel in de zee tussen Hulaliu en Saparoea. 
Van links naar rechts: Batty en Johnny Taihuttu, Jessy Berghout (van Anna) en op de rug gezien Boaz Titaley.

 

Hulaliu blijft nu eenmaal het dorp van onze voorouders, dat ons allemaal in Nederland met elkaar bindt. 
Molukkers kijken graag terug naar het verleden, naar kampongs, naar familielijnen en naar de mojangs.
In de pagina Families in Nederland sinds 1951 heb ik een eerste opzet gemaakt om zo veel mogelijk eerste generatie Hulaliu-nezen met hun kinderen - 2e generatie - vast te leggen.

Ik neem u mee op een reis in de historie, waarin de Islam, de Portugezen en de Nederlanders een onuitwisbaar stempel hebben gedrukt op het Molukse bestaan.
Ik neem u mee naar een tijd waarin Molukkers keuzes moesten maken.
Keuzes die uiteindelijk verregaande gevolgen zouden hebben voor dit huidige gebiedsdeel van Indonesië.
Eén van de meest trieste gevolgen was,  dat wij in 1951 met boten naar een ver en vreemd land werden verscheept, totaal onwetend van het feit dat de beloofde terugreis er nooit zou komen.
Het leven bestaat nu eenmaal uit het maken van  keuzes.
Achteraf gezien, met de wetenschap van nu, kunnen we vaststellen dat de keuzes van onze voorouders, ingegeven door de omstandigheden, niet altijd even gelukkig waren.
Onze voorouders baseerden hun keuzes op partnership, maar de Portugezen en Nederlanders hadden een ander doel voor ogen: zelfverrijking, uitbuiting, expansie en kolonisatie!
Ik hoop dat de Hurariu Anaï nu en in de naaste toekomst de juiste keuzes maakt voor het voortbestaan van ons dorp Hulaliu manise en het welzijn van onze mensen !

Deze website weerspiegelt ook de dubieuze rol van de Portugezen en de Nederlanders, die onze voorouders hun structuur en geloven hebben opgedrongen.
Maar levert ook kritiek op een Bapa Radja van Hulaliu uit 1590……inderdaad lang geleden, maar de gevolgen van de kolonialisatie zijn anno 2009 nog merkbaar. Hoe ? Kijk maar eens om je heen als je op Hulaliu of in de Molukken bent !
Van een land rijk aan natuurproducten zijn wij nu verdoemd tot het niveau van een arm ontwikkelingsland.

We moeten proberen hierin verandering te brengen.
We moeten niet meer langs elkaar leven met die verfoeilijke arrogantie en misplaatste suprematie over moslims en de Islam, die ons door de Nederlanders zijn ingegeven.  
Moslims van Molukse origine hebben dezelfde Alfuru-afkomst, dezelfde adat-istiadat en dezelfde bahasa tanah 
als Christenen van Molukse origine !
Molukse moslims beheersen de bahasa tanah, waarin wij ons als Alfuru onderscheiden van de rest van Indonesië, vaak nog beter dan de gemiddelde christelijke Molukkers !
Ook onze moslimbroeders en moslimzusters streven naar vrede, rust en veiligheid voor hun kinderen en hun kleinkinderen in de Molukken !

Het is tijd voor bezinning:

Wij, nazaten van Alfuru, moeten onderkennen dat het grootste probleem bij onszelf ligt:
Onze voorouders dachten en handelden op Nusa Ina instinctief en primair in het belang van de eigen familie, de eigen clan, de eigen kampong en het eigen gebied.
Men was niet verdraagzaam naar indringers van buiten dit spectrum; acceptatie van meningen / gezag van andere Alfuru was moeilijk!
Satu tidak mau tunduk buat jang lain.
Langar sifat of ta sala, satu potong lain pun kapala !
Onderlinge oorlogen op Nusa Ina waren het gevolg en hebben onze voorouders doen migreren naar de andere eilanden !
Dit oerinstinct zit nog in onze genen, waardoor wij door de eeuwen heen makkelijk een “onderlinge speelbal” werden voor vreemde mogendheden en hun invloeden !
De van oudsher met elkaar rivaliserende Patasiwa en Patarima maakten in de koloniale tijd hun keuzes op geloofsgebied, waardoor wij geneigd zijn om te vergeten dat wij één volk zijn.

“Dia sapa itu.., dorang kampong/pulau itu.., katong lebih...,wijk itu…enz. enz.”
“Mari bersatu, eerst eenheid….”
 Herkent u deze gedachten en uitspraken misschien bij uzelf of bij andere Molukkers ?
 
 Eenheid is echter pas mogelijk wanneer wij ons Alfuru-instinct kunnen beteugelen!
 Dan pas kunnen wij elkaar leren accepteren en respecteren. Dan pas kunnen wij echt communiceren en 
 leven met elkaar!
 Dat gaat niet vanzelf; daarvoor is zelfreflectie nodig en bereidheid je te verplaatsen in het gedachtegoed
 van de ander. 
 Pas dan is duurzame vrede, eenheid en welzijn voor ons volk binnen bereik!

Hurariu Anaï, Molukkers in Indonesië, participeer daarom nog meer in alle geledingen van de Indonesische maatschappij, zodat wij ook  serieus worden genomen, vertrouwd en geaccepteerd worden en uiteindelijk mee mogen beslissen !
De weg om die impasse te doorbreken is nog zo ontzettend lang, maar begin er in ieder geval aan.
Het sociale welzijn van onze mensen kan alleen met vrede en veiligheid verbeterd worden. (Vak-)scholen, een ziekenhuis op Haruku, een ziekenhuis op Saparua, een ziekenhuis op Nusalaut, goede infrastructuur o.a. ten behoeve van de mobiliteit/ toerisme, ruimte bieden aan investeerders t.b.v.werkgelegenheid, daar gaat het toch om voor ons volk ?
Een utopie ? Neen, mits we wel afstand nemen van andere aspiraties ! 
Zie Cape Paperu van een Zwitsers echtpaar in google. 
 Zwitsers, Duitsers, Oostenrijkers en zelfs Polen komen in Paperu hun duikvakantie doorbrengen !
Mijn pela-gandong van Paperu en de omliggende dorpen kunnen ook de vruchten plukken van deze nieuwe toeristische trekpleister voor rijke westerlingen !
Is dit niet één van die kansen die wij graag willen voor onze mensen op Maluku ?

Misschien draagt deze website er toe bij, dat het verre verleden ons Hulaliu-nezen, de Ama Rima Hatuhaha en ons Molukkers in de toekomst nog meer met elkaar zal binden.
Steun mij bij het actualiseren van deze website en kom met tips en nieuws over ons dorp. 
Vriendelijk verzoek: Stuur mij foto's van de eerste generatie Hulaliu-nezen naar mijn huisadres: Gouvernestraat 56, 4005GS Tiel zodat ik ze kan scannen, waarna ik ze uiteraard aan u terugstuur. 

In het gastenboek zijn reacties, op- en aanmerkingen van harte welkom, maar anonieme reacties of opruiende berichten worden verwijderd. 
Pogingen om met mijn website een discussieforum te creëren worden eveneens verwijderd.
Oorlogsverhalen over kapitans van andere dorpen, behalve die van Tuhaha, doen niets ter zake in deze website. 

Deze website bevat onze sedjarah Hurariu : Kapitan Upu Lesia Pentury Irai, de Patarima, Alaka, de bahasa Hatuhaha, onze naamgeving, de Ama Rima Hatuhaha, de Uli Hatuhaha, de Perang Alaka 1 en Perang Alaka 2, onze Pelagandong  en Thomas Matulessy.
En zo heeft elke kampong wel een eigen sedjarah…

 
Gandong e
gezongen door Anak cucu Matulessy op het strand Yanaïn

 

Hurariu, Ama Rima Hatuhaha kupa mese mese !

Amatoo dari Hurariu anaï.

 
 
 


Foto's in deze website komen van Bob Titaley, Lesly Taihuttu, Fans Matulessy, Ima Birahy,  Tommy Taihuttu en Bap Jeje Taihuttu . Speciale dank aan bung John Sasabone, die de foto's van Alaka en de mesdjids van Rohomoni / Hurariu aan mij ter beschikking heeft gesteld.