Soa Hurariu / Hulaliu en familienamen.

De bevolking van Hurariu bestond bij de oprichting van het dorp in 1590 uit families,
die hebben gewoond op de vlaktes en op de berg Alaka (familie Pentury), Kamuala,
Hahu urui (familie Anhatua) Aman Huhui, Aman tawari (Kapitan Tuhujan en zijn familie).
Van Akawa tawaé kwam Kapitan Pati Useng met zijn familie, en van Waisela Marsala
kwam Kapitan Pattimura met zijn familie.
Van Saria Huhui kwamen de andere families naar het dorp Hurariu.Kapitan Pentury vond in een prauw een levend jongetje van vijf jaar badend in het bloed van zijn ouders, die op Wai Hokal aan land kwamen en door kapitan Saija van Ama Ika waren vermoord. 
Iemand riep : " Dia mera sebagai oebi merah", in het bahasa "Heri Kau", waarop deze pleegzoon van Kapitan Pentury de naam Herikau kreeg.Herikau groeide op in Alaka, werd later Kapitan Herikau en onder de hoede van Kapitan Kasimilali Pattimura geplaatst. 
Hij trouwde met een vrouw uit Kabau en kreeg twee zonen en één dochter:  

    Familienamen

1. Rasapua Noija, die trouwde met een dochter van de Radja van Porto.
2. Taipati Noija, die trouwde met een dochter van de Radja van Booi.
3. dochter Poimura raakte ongetrouwd in verwachting, waarop zij door haar twee broers werd
verbannen naar Warnama in Oost-Ceram. Haar nageslacht droeg de naam TimiNoija en
verhuisde naar Abulota bij Ariahu (Pulau Ceram Timur) en waar deze familie de Islam
beleed /belijdt.
En zo werd via Kapitan Herikau Pentury en zijn twee zonen de Noija-familielijn in Hurariu / Hulaliu doorgetrokken.

Naomi Noija-Taihuttu, moeder van Otto Noija en Mie Lekatompessy-Noija. Zie stamboom.

De families waren verdeeld in twee soa's:
1. Soa Pake, zij die afkomstig zijn van het vlakke land.
2. Soa Nusa Huhui, zij die afkomstig zijn van de bergen.

De families Latuara en Tubaleka verhuisden later naar het dorp Eri op het eiland Ambon.
Hier veranderden zij hun namen in Latuari en in Tumbaleka.
De familie Pasanea werd van de soa Pake overgeheveld naar de soa Nusa Huhui, omdat haar
dusuns (landerijen) zich bevonden / bevinden ten zuiden van Hurariu in de hoog gelegen bossen tegen de heuvel Supurusu en dalend naar Tupa Wailapia-Waijain.
Hierdoor ontstond nu de volgende herindeling van de twee Soa's:

Het Noorden van Hurariu werd toebedeeld aan de Soa Pake en het Zuiden aan de Soa Nusa Huhui.
De twaalf families behielden / behouden anno 2009 hun oorspronkelijke functies en titels.
De allereerste baileo van Hurariu, die in het jaar 1590 werd gebouwd, rustte dan ook op dua-belas tiang kaju (twaalf houten palen), waar in elke paal één van de twaalf namen met functie en titel werd ingeslagen.

Elke paal belichaamt de mojang (oervader) van iedere familie, die zich vanuit Nusa Ina allereerst in Hurariu / Hulaliu heeft gevestigd en die nergens anders in de Molukken zijn tiang baileo heeft staan.
12 mojang die in Hurariu / Hulaliu hun verdere nageslacht op de wereld hebben gezet !
12 mojang die in Hurariu / Hulaliu  hun nageslacht hun huidige familienamen hebben gegeven. 12 mojang, wier titels en functies alleen binnen de structuur van Hurariu / Hulaliu en de Ama Rima Hatuhaha legitiem zijn en nergens anders in de Molukken.
12 mojang die in Hurariu / Hulaliu en nergens anders in de Molukken hun onderstaande Mojang punja Teon (adatnaam oervader) hebben gekregen

Baileo Hulaliu met uitzicht op Saparua.

Soa 
Pake

Soa
Nusa
Huhui

Over de juiste schrijfwijze van de familienaam Noija of Noya wordt gezegd, dat NOIJA de oudste en originele naam was die Kapitan Pentury aan zijn nageslacht gaf.
Bij de naamsveranderingen zou hij namelijk de Nederlandse kreet hebben opgevangen “Nou ja…” en deze uitdrukking als familienaam hebben gekozen.
Noya zou dan een latere versie van deze familienaam zijn. Sommige families gaven de voorkeur aan deze spelling. Zo ontstonden er twee versies, bij voorbeeld: Johanis Noya (Badu) en Manuel Noija (Assen).
Omdat de familienaam Noya in Spanje ook voorkomt ( bv : Noya y Noya, Noya Lopez of Lopez Noya of  Garcia Noya enz.) heb ik in deze website de voorkeur aan de oude spelling gegeven.
Eén ding is zeker : Noija of Noya kent maar één en dezelfde oer- en stamvader namelijk Kapitan Upu Lesia Pentury Irai !
Ook de familienaam Tuanakotta kan worden gespeld als Tuwanakotta, zoals oom Apé Tuwanakotta uit Tilburg.

Van families in Nederland wier voorkeur ik ken heb ik de schrijfwijze gewijzigd, zoals Sam Noya uit Breukelen.
Dus als ik uw naam niet volgens uw voorkeur heb gespeld, meld het dan even op : max.taihuttu@hetnet.nl

In onderstaande stamboom volg ik mijn persoonlijke lijn vanaf Tomaseita Taihuttu.
Andere nazaten (in Nederland) van Tomaseita zijn Matheus (Buce),  Constantinus Taihuttu en hun kinderen (Alphen a.d. Rijn).
Nazaten van Koripa (in Nederland) zijn Bapa Jeje Taihuttu, Bapa Sem Taihuttu, Bapa Tjau Taihuttu, Losir Taihuttu en hun kinderen. 

1977: Leonora Taihuttu-Maruanaya, Ang Maruanaya punja saudara perempuan.
Nico Taihuttu en  Liesbeth, moeder van Raphaël en Selma Taihuttu.

Even ter herinnering voor het nageslacht van opa Otto en oma Mina Mataheru (Moordrecht) en van de grote Noija-clan in Nederland :

Kapitan Pentury was een keer ontzettend kwaad op Kapitan Mataheru, omdat deze de prauw waarmee de familie Tuanakotta van Ceram naar Yanaïn overstak kapot maakte.
Hij legde zijn familie een eed op : Mulai dari sekerang Noija ta boleh kawin dengan Mataheru, siapa jang melewatinja akan binasa ! Vanaf nu mag een Noija niet trouwen met een Mataheru, wie dit wel doet zal de gevolgen ervan ervaren !

Hulaliu bestaat natuurlijk niet alleen uit de families van de twee soa’s.
Want er zijn ook families, die zich pas na de oprichting van de eerste baileo of door huwelijken blijvend in Hulaliu hebben gevestigd. Zij maken al eeuwen volwaardig deel uit van onze gemeenschap.
In de riem Hulaliu (tongval) , in de adatbeleving en in de Bahasa Hatuhaha zijn zij niet te onderscheiden van de soa-families met wie zij inmiddels ook bloedbanden hebben !

  Dit zijn ze :

In 2004 werd de oude baileo afgebroken en werd de nieuwe baileo op dezelfde plek opgebouwd. Twaalf nieuwe palen met de bovengenoemde namen en hun functies en titels werden vanuit de rumah tua van elke familie en door de familie met ceremonie en emotie naar de baileo gedragen.
Hier werden de palen door elk hoofd van de twaalf families vastgeklonken.

In december 2004 werd de nieuwe baileo ceremonieël geopend o.l.v. wijlen Bapa Radja Drs. Bobby Laisina in aanwezigheid van de Bapa Radja van Pelau, Kabau, Kailolo en Rohomoni.
Gezamenlijk hebben de Bapa Radja van de Ama Rima Hatuhaha, volgens de adat-istiadat van de Uli- Hatuhaha, symbolisch het dak gelegd van de baileo, terwijl een vrouwenkoor het volkslied van de Uli- Hatuhaha de Hena Masa Ami zong.

De meest beroemde Hurariu Anaï was natuurlijk Thomas Matulessy, alias Kapitan Pattimura, die tot Indonesisch verzetsheld werd uitgeroepen.
Ik zal eerst zijn stamboom weergeven, alsmede de motieven die geleid hebben tot de volksopstand tegen het koloniale Nederlandse gezag door Godvrezende Molukkers .
Tragisch genoeg werd de familie van de Resident van den Berg indirect het slachtoffer van het wanbeleid van de Nederlanders.

                        Stamboom van Thomas Matulessy, alias Pattimura Muda. 

Thomas Matulessy werd geboren op 6 september 1783 in Hulaliu en stierf door ophanging op 16 december 1817.
Onder zijn leiding kwam de bevolking van het meest vruchtbare eiland van de Molukken, Saparoea, in opstand tegen de Nederlanders die na een korte periode van Engels bestuur weer terugkwamen op de Molukken.
De Molukkers kenden onder het Engelse gezag een grote mate van vrijheid die zij niet kenden onder Nederlands bestuur.
De Nederlanders namen direct een aantal impopulaire maatregelen :
- Het 400 man tellende Ambonezencorps,onder Engels bestuur verantwoordelijk voor orde en veiligheid, werd direct  
  ontbonden.
- De door de Engelsen verstrekte vrijbrieven aan een aantal Molukkers, welke hen vrijwaarden van “herendiensten” werden
  ingetrokken. (Deze herendiensten hielden in: levering van diensten en materiaal zonder daarvoor betaald te worden.)
- Een smerig staaltje van Nederlands kolonialisme was de invoer van papiergeld.
  Molukkers werden voor hun diensten en leveringen in nieuw gedrukt papiergeld uitbetaald. Wilden de Molukkers echter "aan het
  land verschuldigde betalingen" met hetzelfde papiergeld voldoen, dan eiste het Gouvernement, de Resident van den Berg
  incluis, betalingen in zilvergeld !

Verder werden nog een aantal maatregelen aangekondigd die lastenverzwaring betekenden voor de bevolking van Saparoea, zoals:
- De order tot het maken van zout.
- De aanleg van een notenplantage.
- De houtkap en levering van atap en gaba gaba.
- De levering van droge vis, dendeng en koffie.
  Dit allemaal zonder betaling door de Nederlanders, terwijl de Engelsen wel  betaalden voor goederen en diensten. 

Bovendien kondigden de Nederlanders nog een aantal maatregelen aan die onacceptabel waren voor de Molukse bevolking:
- Werving van Ambonezen voor militaire dienst op Java.
- Afdanking van schoolmeesters die verantwoordelijk waren voor christelijk onderwijs.
  Centralisatie van christelijk onderwijs in Saparoea-stad en Ambon-stad. Hierdoor vreesden de Molukkers dat de christelijke
  opvoeding in het geding zou komen.

Tegen deze absurde Nederlandse koloniale maatregelen kwam de bevolking in Saparoea uiteindelijk in opstand onder leiding van Thomas Matulessy. 
Volgens de overlevering van de familie Matulessy in Hulaliu kwamen drie mensen van Saparoea naar Hulaliu (Aron Lisapaly, Lukas Selano en Pati Saba uit Hualoi). Zij zochten  Thomas Matulessy op in zijn verblijfplaats op Waisela Marsala.

Op 15 mei 1817 vielen de opstandelingen Fort Duurstede op Saparoea aan, vermoordden het gezin van de resident van den Berg. Het oudste kind Jean Lubbert overleefde de aanval en liet zich later in Nederland Jean Lubbert van den Berg van Saparoea noemen. De opstand werd echter door de Nederlanders bloedig neergeslagen, waarop zij jacht maakten op Matulessy en zijn mede-strijders.

Hoewel de rebellen, vervuld van haat en vol van Molukse furie, de resident ter plekke hadden willen onthoofden werd ook de zwaar gewonde resident door Thomas Matulessy gespaard.
Hij werd in het diepste geheim naar zijn schuilplaats Marsala-Hulaliu (Haruku) overgebracht, ver van de strijdhaard op Saparoea, om eventueel als "gijzelaar" in mogelijke onderhandelingen met de Nederlanders te kunnen fungeren.
Zo ver is het nooit gekomen, omdat de resident uiteindelijk bezweek aan zijn verwondingen.

Thomas Matulessy tekende in totaal 14 klachten op in zijn bezwaarschrift "Punten van Bezwaar" dd. 29 mei 1817, dat mede werd ondertekend door 21 radja's van Saparoea en Nusalaut.

Verantwoordelijk voor deze lokale uitbuiting waren : de Gouverneur van Ambon, Jacobus A. van Middelkoop en zijn Eerste commissaris Nicolaus Engelhard.
Beiden werden tijdens de opstand door de Gouverneur-Generaal Baron van der Capellen onmiddellijk uit hun ambt ontslagen !

Thomas Matulessy capituleerde op 12 november 1817 en werd vervolgens op 16 december 1817 opgehangen, samen met Anthony Rhébok, Philip Latumahina, de Radja van Siri Sori Sajat Printa, Ulupaha en Lucas Wattimena.
Als misdadigers, moordenaars werden zij opgehangen omdat zij voor de rechten en het welzijn van hun volk opkwamen.

Volledige rehabilitatie door de Nederlandse regering van deze Molukse helden zou op zijn plaats zijn!

                   interview Nelis Noija aan RTI                                                        Matulessylied

Hedy Matulessy, Anak Kapitan uit Vught, brengt een bezoek aan het graf van de Resident Van den Berg op de berg Marsala in Hulaliu. 
Achter Hedy staan Eunice en echtgenoot Les Lesiputty uit Australië, die voor het eerst Hulaliu bezochten in gezelschap van de familie Matulessy uit Vught.
Frans Lesiputty, de vader van Les, ligt begraven naast de baileo.

Verschillende verhalen en mythes over de afkomst van Thomas Matulessy, alias Pattimura Muda, 
leven anno 2009 nog steeds onder ons Molukkers.
Belangrijker voor mij is te weten en te bevestigen, dat hij van ons allemaal is en dat hij en zijn medestrijders hun leven hebben gegeven voor Nusa en Bangsa Maluku, zowel voor Moslims als voor Christenen !

                                                                            
                                                     Sedjarah Kapitan Pattimura, alias Thomas Matulessy